بستهبندی مرغ در کارخانه؛ مراحل، تکنیکها و نکات مهم
گوشت طیور از جمله مرغ جزو مواد غذایی پرمصرف است ولی به علت فسادپذیری بالا، شرایط ویژهای برای نگهداری نیاز دارد. در این بین بستهبندی مرغ، نقش مهمی در جلوگیری از فساد آن دارد و باید به گونهای باشد که شرایط لازم برای حملونقل و نگهداری ایمن را فراهم کند. در واقع بستهبندی مرغ از جمله فعالیتهای مهم در صنعت طیور است که باید با رعایت استانداردها و اصول بهداشتی انجام شود. ما در این مطلب به بررسی بستهبندی مرغ از جمله مراحل و استانداردها، تکنیکهای مهم و نکات مهم پیش از عرضه آن به بازار میپردازیم.
اهمیت بستهبندی مرغ
به طور کلی بستهبندی مرغ، یکی از فرآیندهای حیاتی در زنجیره تولید تا مصرف این محصول پروتئینی پرمصرف است. بستهبندی اصولی مرغ نه تنها در حفظ سلامت و کیفیت محصول نقشی اساسی دارد بلکه منجر به افزایش ماندگاری، رعایت اصول بهداشتی، جلب اعتماد مصرفکننده و تسهیل جابجایی و توزیع آن میشود.
در حال حاضر سیستمهای بستهبندی با ویژگیها و کاربردهای متعددی برای بستهبندی طیور وجود دارد. این سیستمها برای ذخیره طیور در انبارهای سرد کوتاهمدت و خردهفروشیها و البته نگهداری طولانی مدت در سرما به کار میروند. در هر صورت بستهبندی طیور باید در کارخانجات تحت شرایط کاملا بهداشتی انجام و سپس ضمن حفظ زنجیره سرد با وسایل حمل مورد تایید، روانه بازار مصرف شود.
خط تولید بستهبندی مرغ
خط تولید و بستهبندی گوشت مرغ دارای شش مرحله مختلف است که عبارتند از:
مرحله اول: معاینه و بازرسی بهداشتی مرغ
در اولین مرحله مرغهای پرورشیافته در مرغداریهای مختلف پس ازرسیدن به وزن مناسب کشتار، توسط دامپزشک مورد معاینه بررسی قرار میگیرند تا سالم بودن آنها مورد تایید قرار بگیرد. دامپزشک مرغداری پس از معاینه طیور، گواهی سلامت مربوط به مرغهای سالم را صادر میکند و سپس آنها در سبدهای ویژه حمل مرغ به خودروی حمل مرغ زنده منتقل میشوند.
مرغها پس از رسیدن به کشتارگاه ابتدا به سالن انتظار فرستاده میشوند تا از استرس به وجود آمده در آنها کاسته شود و بعد در نوبت کشتار قرار میگیرند. همچنین در سالن انتظار با دمیدنهوا به وسیله دمندههای قوی، دمای بدن مرغها کاهشیافته و به مرور در نوبت کشتار قرار میگیرند.
مرحله دوم: کشتارگاه صنعتی طیور
کشتارگاه صنعتی طیور، دومین مرحله خط تولید بستهبندی مرغ است که شامل گامهای زیر است:
1.هوشبری الکتریکی
2.خونگیری
3.خیساندن
4.پرکنی
5.کزدادن
6.بازرسی بهداشتی
7.شکافتن گردن و قطع پاها
8.خالی کردن شکم و قفسه سینه
9.قطع سر و گردن
10.شستن و آبکشی لاشه مرغ
11.سرد کردن و خنکسازی
12.آبچکان
13.سورتینگ
مرحله سوم: انتقال به کارخانه بستهبندی مرغ
پس از اتمام مراحل فوق لاشه مرغهای تمیزشده درون سبدهایی گذاشتهمیشوند و روی آنها تکههای یخ ریختهمیشود. در ادامه سبدها درون ماشینهای مجاز حمل مرغ که دمای آن بین 0 تا 4 درجه سلسیوس است، قرار دادهمیشوند. سپس توسط دامپزشک کشتارگاه پلمپشده و به خط تولید بستهبندی فرستاده میشوند.
در خط تولید بستهبندی، ماشین حمل مرغ در حضور دامپزشک مستقر در واحد بستهبندی، فک پلمپشده و تحویل گرفته میشود. در ادامه ویژگیهای ظاهری لاشهها از قبیل رنگ پوست، سلامت پوست، رنگ گوشت، چربی، کوفتگی و… توسط دامپزشک مجددا مورد بررسی و معاینه قرار میگیرد.
مرحله چهارم: آمادهسازی مرغ در خط تولید بستهبندی مرغ
در مرحله چهارم، لاشه مرغها تمیز میشوند که شستوشوی آنها بعد از تخلیه محتویات شکمی به وسیله آبفشان انجام میشود.
مرحله پنجم: بستهبندی مرغ در کارخانه
در این مرحله از خط تولید بستهبندی، عملیات بستهبندی و نشانهگذاری صورت میگیرد. قطعات مرغ پس از خروج از سالن قطعهبندی در سبدهای مخصوص قرار میگیرند و سپس به سالن بستهبندی ارسال میشوند. در سالن بستهبندی در حین عبور از نوار نقاله توسط کارگران درون ظروف مخصوص قرارگرفته و بستهبندی میشوند.
مرحله ششم: انبار در سردخانه
بستههای مرغ آمادهشده در مرحله آخر وارد سردخانه یا تونل انجماد (در صورت منجمد بودن) میشوند. دمای سردخانهها برای مرغ تازه 0 تا 4 درجه و برای مرغ منجمد -18 درجه است.
انواع تکنیکهای بستهبندی مرغ
برای بستهبندی مرغ به روش بهداشتی، تکنیکها و روشهای مختلفی وجود دارد. شرکتهای بستهبندی مرغ بر اساس عواملی همچون میزان بودجه و حجم محصول، یکی از این تکنیکها را به کار میگیرند. رایجترین و پرکاربردترین تکنیکهای بستهبندی مرغ را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
- بستهبندی با روکش پلاستیکی
در این روش، قطعات مرغ درون سینی پلاستیکی یا فومی قرار میگیرند و بعد روی آنها با یک لایه فیلم شفاف کشسان پوشاندهمیشود. این روش بستهبندی، هزینه پایینی دارد و در فروشگاهها و سوپرمارکتها بسیار رایج است. یکی از مهمترین معایب این روشِ بستهبندی، نفوذپذیری در برابر هوا و میکروب است.
- بستهبندی خلاء
در بستهبندی تحت خلاء، تمام هوا و اکسیژن موجود در بسته حذف میشود. این نوع بستهبندی با استفاده از دستگاههای مجهز به پمپ وکیوم انجام میشود.
- بستهبندی با اتمسفر اصلاحشده
در این نوع بستهبندی، هوای داخل بسته با ترکیب خاصی از گازها (معمولاً دیاکسید کربن، نیتروژن و اکسیژن) جایگزین میشود تا ماندگاری محصول افزایشیافته و تازگی آن حفظ شود.
بستهبندی با اتمسفر اصلاحشده برای گوشت و فرآوردههای گوشتی بسیار مناسب است و تولیدکنندگان زیادی از آن استفاده مینمایند.
- بستهبندی با اتمسفر کنترلشده
بستهبندی با اتمسفر کنترلشده، روشی مناسب برای نگهداری طولانیمدت مواد غذایی، بهویژه میوهها و سبزیجات تازه در محیطی کاملاً کنترلشده است. در این روش، ترکیب گازهای موجود در محیط (مانند اکسیژن، دیاکسید کربن و نیتروژن) بهصورت مداوم اندازهگیری، تنظیم و پایش میشود تا از فساد محصول جلوگیری شود.
- بستهبندی شیرینکی (Shrink Packaging)
در این روش مرغ با فیلم پلاستیکی جمعشونده با حرارت بستهبندی میشود و سپس از تونل حرارتی عبور میکند تا فیلم به محصول بچسبد. بستهبندی با استفاده از این تکنیک بسیار مقاوم بوده و ظاهری تمیز دارد. البته در این روش احتمال جمعشدن بخار و رطوبت در داخل بسته وجود دارد.
چند نکته مهم برای بستهبندی مرغ
در آخر باید تاکید کنیم که بستهبندی مرغ فقط محدود به پوشاندنمحصول نیست بلکه فرآیندی حساس و حیاتی است که مستقیماً بر ایمنی، ماندگاری، ظاهر محصول و اعتماد مشتری تأثیر میگذارد. در ادامه مهمترین نکاتی را که در بستهبندی مرغ باید به آنها توجه نمود، مرور میکنیم:
- بستهبندی مرغ باید کاملا بهداشتی باشد تا از ورود هرگونه آلودگی و میکروب به داخل مرغ جلوگیری شود.
- نایلون و سلفونهای مصرفی برای بستهبندی باید از نفوذ گرما و حرارت جلوگیری نمایند.
- محل بستهبندی باید از تهویه مناسب برخوردار باشد و زنجیره سرد(دمای کمتر از ۴ درجه سانتیگراد) در تمام مراحل بستهبندی حفظ شود.
- بستههای مرغ باید دارای برچسب بوده و شامل اطلاعاتی از جمله تاریخ تولید و انقضا، وزن خالص و شرایط نگهداری باشند.
- قطعات مرغ باید به خوبی شسته شوند و هیچ اثری از ضایعات مرغ و خونابه در آنها وجود نداشتهباشد.
